facebook
zadaj pytanie Staroście

Powiat rypiński, będący czę­ścią Ziemi Dobrzyńskiej, należy do najstarszych jednostek terytorialnych państwa polskie­go. Najwcześniejsze wzmian­ki o nim pochodzą z XIV w. a sama Kasztelania Rypińska datowana jest na XI w. Zie­mie te były świadkami prawie wszystkich burzliwych wyda­rzeń historycznych, jakie do­tknęły nasz kraj. Od czasu II rozbioru Polski, władza nad tery­torium powiatu przechodziła z rąk do rąk. Początkowo pod panowanie pruskie,a następnie w skład Księstwa Warszawskiego. Po upad­ku Napoleona Bonaparte powiat  stał się czę­ścią Królestwa Kongresowe­go. Po odzyskaniu przez Pol­skę niepodległości, rozporzą­dzenie z 14 stycznia 1919 r. podzieliło Ziemię Dobrzyńską na dwa powiaty: lipnowski i ry­piński. Kolejne rozporządzenie z 30 września tego samego roku nadało zarządcom powiatów tytuły starostów, a urzędom powiatowym - starostw.

                       

Szkic zamku w Radzikach Dużych wzniesionego między 1405 r. a 1466 rokiem.             Ruiny zamku w Radzikach Dużych

Ówczesny powiat rypiński liczył 18 gmin wiejskich: Chrostkowo, Czernin, Dzierzno, Świedziebnia, Okalewo, Osiek, Płonne, Radomin, Pręczki, Rogowo, Skrwilno, Sokołowo, Starorypin, Strzy­gi, Szczutowo, Wąpielsk, Zbójno, Żałe oraz dwie miejskie: Rypin i Dobrzyń nad Drwęcą.
Podczas II wojny światowej ziemie powiatu zosta­ły wcielone do III Rzeszy Niemieckiej. Zmiany administracyjne po 1945 roku zmniejszały stopniowo zasięg powiatu, aż do 1999 r., kiedy to ustalono obecny jego kształt.
Rypin jest jednym z najstarszych miast w Polsce. Pierwsze wzmianki o grodzie pochodzą z 1065 r. Wtedy to stał się stolicą daw­nej jednostki administracyjnej zwanej kasztelanią, a trzy wieki później powiatu. W wyniku polskich zawirowań historycznych Rypin czterokrotnie tracił status miasta stołecznego - przez rozbicie dzielnico­we, zabory, po I wojnie światowej i  w rezultacie reformy ad­ministracyjnej z 1975 r.
Początkowo zlokalizowane na tere­nie obecnej wsi Starorypin miasto pa­dało ofiarą najeźdźców. Początkowo ze strony Pru­sów, a następnie Krzyżaków. Oni też w 1329 r. zniszczyli miasto, które odbu­dowano w bardziej strategicznym miejscu, na wzgórzu nad Rypienicą. Przywilej loka­cyjny odnowił Władysław- książę dobrzyński. Miasto posiadało dwie bramy - baszty: na południu-sierpecką i od strony Rypienicy. Za murami usytuowano obecny ko­ściół św. Trójcy, a tuż obok - zamek.
Rypin do XVII wieku mógł spokojnie się rozwijać, aż do najazdu szwedzkie­go, który zrujnował wiele polskich miast. Sytuację pogorszyła jeszcze wojna pół­nocna w latach 1700-1721. Miasto odży­ło dopiero pod koniec XVIII wieku, głów­nie dzięki handlowej działalności osiedla­jących się tam Żydów. Wydarzenia od czasów rozbiorów, aż do uzyskania niepodległości, pokrywają się z historią całego powiatu.

     

      Powiat rypiński w czasach przedrozbiorowych                                    Dawny Rypin - Brama Sierpecka

Dopiero okres II Rzeczpospolitej przy­niósł rozkwit miasta. Rozwijała się infrastruktura: zbudowano szpital św. Marcina (obecnie im. dr Dłutka), szkołę podstawo­wą, gimnazjum, stadion miejski. Również gospodarka przeżywała lepsze czasy - po­wstała mleczarnia ROTR, Bank Spółdziel­czy, Spółdzielczy Młyn Rolniczy. W 1928 r. miasto wizytował prezydent Ignacy Mościcki. Według spisu z 1921 r. Rypin liczył 7234 mieszkańców. Dla porównania, według da­nych z 2010 roku, już 16528 mieszkańców. II wojna załamała rozwój miasta. W tzw. Domu Kaźni rozpoczęły się masowe czystki inteligencji, nauczycie­li, kapłanów, rzemieślników, których ciała składano w zbiorowej mogile w lesie w Ru­sinowie k/Rypina oraz w Raku k/Skrwilna. Mimo tego działały organizacje podziem­ne - ZWZ, AK. Po II wojnie światowej Ry­pin znów zaczął się intensywnie rozwijać gospodarczo i ekonomicznie.

   

   Rypin podczas okupacji hitlerowskiej                                              Dawna siedziba Starostwa Powiatowego